Advice
Media gaslighting và bộ lọc tiêu cực từ truyền thông

POSTED ON: August 22nd, 2021 9:08 PM by


Britney Spears, Paris Hilton, Lindsay Lohan… là những cô gái từng mang tiếng “lắm tài nhiều tật” ở thời điểm chưa có mạng xã hội, hình ảnh của họ trên truyền thông luôn ứng với motif “tụt dốc” kinh điển. Họ là ví dụ điển hình của hiện tượng media gaslighting.

Khi chưa có mạng xã hội, những ngôi sao này không được lựa chọn cách diễn giải chính mình trước công chúng. Tất cả những gì chúng ta thấy là hình ảnh do cánh paparazzi “chộp” được, cách thể hiện hình ảnh đó cũng được paparazzi lựa chọn, và truyền thông từ đó đi xa hơn.

Từ những hình ảnh lặp đi lặp lại này, những cô gái yếu thế của Hollywood được miêu tả bởi đầy rẫy tính từ tiêu cực trong cả thập kỷ. Đây có lẽ là biểu hiện đơn giản nhất của media gaslighting.

Media gaslighting là gì?

Thông tin là một trong những nhu cầu cần thiết của cuộc sống, đặc biệt là trong giai đoạn lockdown như hiện nay. Thông tin có giá trị và sức nặng đặc biệt, chúng có thể khiến bạn hoặc cảm thấy vui vẻ nhẹ nhàng, hoặc căng thẳng và lo âu. Và media gaslighting có thể chính là nguồn cơn của những âu lo đầy rẫy như vậy.

Trong thời đại của rất nhiều hiện tượng và định nghĩa mới liên quan đến truyền thông, tin tức giả không có căn cứ len lỏi và hiện hữu từng ngày từng giờ cùng những thông tin xác thực, sự lặp đi lặp lại của tin tức tiêu cực cũng có thể kéo tâm trạng cả ngày của bạn tụt dốc không phanh, hay tệ hơn, khiến bạn tin rằng phải suy nghĩ theo một cách nhất định để hòa nhập với số đông.

Làm thế nào để nhận biết media gaslighting?

Dù nghe có vẻ phức tạp, nhưng bạn hoàn toàn có thể thực hành nhận biết những kĩ thuật “gaslighting” từ những phương tiện truyền thông bạn đang cập nhật hay theo dõi. Trong đó, có 5 cách phổ biến nhất.

Bạn không thể tìm kiếm thêm những thông tin liên quan

Thông thường, một thông tin đáng tin cậy sẽ có những bằng chứng khoa học hay số liệu rõ ràng, và bạn hoàn toàn có thể tìm kiếm thông tin từ những nguồn tham khảo đó. Ngược lại, nếu bạn không thể hoặc khó có thể tìm được các thông tin xung quanh hay liên quan đến tin tức bạn đang cập nhật, đây có thể là dấu hiệu nhận biết độ sai lệch của thông tin.

Thông tin không rõ ràng hay đối nghịch

Nếu bạn đang đọc một thông tin mà vẫn không hiểu thông điệp chính của nó là gì, hay không cảm thấy thuyết phục bởi những dẫn chứng không rõ ràng, hoặc bài viết không đạt đúng kì vọng như tiêu đề nó gợi mở, đó là lúc bạn phải cân nhắc tính xác thực của điều bạn đang đọc. Kiểu thông tin như vậy thường khiến người đọc lúng túng, thậm chí lo lắng về khả năng tiếp nhận của mình.

Thông tin biến đổi

Bạn đã bao giờ từng đọc một câu chuyện và khi muốn đưa cho bạn bè mình xem, nó đã không còn là câu chuyện bạn từng đọc? Bạn hoặc đang nghĩ có thể mình đã nhớ nhầm thông tin, hay thậm chí nhớ nhầm nguồn đọc, nhưng cũng có khả năng đó là thông tin sai lệch đã được sửa đổi mà không có bất cứ bằng chứng hay chú thích về sự thay đổi.

Thông tin mang cái nhìn một chiều

Cái nhìn một chiều là đặc điểm rất phổ biến với những nguồn thông tin sai lệch bạn có thể đang tiếp nhận hàng ngày, đó có thể là thông tin hoàn toàn tích cực hay hoàn toàn tiêu cưc hướng đến nhân vật/chủ đề của bài viết, tuy nhiên lại không thể hiện được bức tranh toàn cảnh hay phân tích được những mặt khác nhau của vấn đề. Trớ trêu thay, đây lại là những thông tin có khả năng tác động đến bạn cao nhất và hướng sự chú ý của bạn đến một định hướng tư duy nhất định, thay vì cho bạn cơ hội phản biện vấn đề.

Bạn được yêu cầu chia sẻ thông tin

Với những thông tin trên mạng xã hội, nếu ngay sau khi đọc xong bạn nhận được những tin nhắn yêu cầu bạn “ủng hộ” bằng cách chia sẻ thông tin này, đây thường là dấu hiệu của media gaslighting nhằm hướng bạn đến việc chia sẻ, lan rộng thông tin tới càng nhiều người đọc càng tốt.

Trong thời đại công nghệ thông tin ngày càng phát triển như hiện nay, một cái đầu tỉnh táo để nhận biết những thông tin chuẩn xác và có ích, cũng như khả năng soi chiếu tính chính xác, đáng tin cậy của thông tin có thể giúp bạn tránh khỏi việc tiếp nhận những kiến thức vô nghĩa hay tệ hơn, sự căng thẳng không đáng có.

Vân Anh