Advice / Editor's choice
Hàn gắn những “đứt gãy thế hệ” trong gia đình

POSTED ON: April 7th, 2021 3:03 PM by


Thay vì cố gắng chứng minh quan điểm của bản thân và thay đổi suy nghĩ của cha mẹ, chìa khóa để giải quyết vấn đề đôi khi nằm ở chính nhận thức của bạn.

Từ trước đến nay, trong bất cứ gia đình nào cũng đều tồn tại khoảng cách về suy nghĩ và tư tưởng giữa các thế hệ. Đặc biệt là trong thời đại kĩ thuật số hiện nay, với những thay đổi chóng mặt về công nghệ và đời sống xã hội, khi mà giữa những người chỉ cách nhau 5 – 10 tuổi đã xuất hiện sự khác biệt về giá trị quan và lối sống, thì dường như khoảng cách đó trong mỗi gia đình lại càng được nới rộng hơn bao giờ hết, thậm chí dẫn đến những mâu thuẫn gay gắt giữa cha mẹ và con cái.

Chúng ta vẫn vẹn nguyên tình cảm với cha mẹ như tuổi còn thơ, nhưng vì sao mối quan hệ lại ngày càng xa cách? Vì sao những cuộc nói chuyện với gia đình không còn mang lại sự vui vẻ mà chỉ toàn bực bội? Vì sao cha mẹ không hiểu ta, và dường như cũng không cố gắng để hiểu?

Liệu chúng ta có đang tự tin thái quá với góc nhìn của bản thân?

Cậu bạn T của tôi là một người rất có tham vọng khởi nghiệp. Khi mới tốt nghiệp đại học, trong khi đám chúng tôi đang rải CV khắp nơi mong tìm được một chỗ làm ưng ý, cậu và một vài người bạn đã hùn vốn để mở công ty riêng. Cha mẹ cậu lại rất phản đối việc này, ông bà cho rằng chưa có kinh nghiệm gì mà khởi nghiệp là quá mạo hiểm nên ra sức thuyết phục cậu xin vào một công ty nào đấy cho có công việc ổn định. Cho rằng cha mẹ quá cổ hủ nên mới giữ quan niệm cũ kĩ rằng cứ phải làm công ăn lương mới là tốt, T vẫn quyết làm theo ý mình.

Một thời gian sau, tôi nghe tin T làm ăn  thất bại, còn ôm thêm một khoản nợ không nhỏ.

Cre: Felic Art

Đấy đã là chuyện của hai năm về trước. Giờ đây, T đang là nhân viên kinh doanh của một tập đoàn lớn. Trong một lần đi cà phê với nhau, cậu tâm sự, “Hồi đấy còn trẻ dại, suy nghĩ cái gì cũng đơn giản. Đến lúc đi làm công sở rồi mới thấy, có những điều cả về chuyên môn lẫn quản lý nếu không có thời gian đi làm thuê thì không thể biết được.” Cậu dự định làm thêm dăm ba năm nữa để tích lũy kinh nghiệm rồi sẽ tách ra mở công ty riêng.

Thế hệ trẻ chúng ta có lợi thế là được tiếp xúc với những kiến thức mới, những luồng quan điểm mới do nhiều nguồn thông tin hiện đại mang lại, nhưng cũng bởi vậy, đôi khi chúng ta trở nên tự tin thái quá với góc nhìn của bản thân và thờ ơ, không coi trọng lời khuyên nhủ của thế hệ đi trước vì cho rằng chúng đã cũ kĩ và lạc hậu. Tuy nhiên, sự thật là cho dù ta có khôn ngoan và hiểu biết đến đâu đi nữa, thì cha mẹ vẫn là những người với kinh nghiệm sống dày dặn hơn chúng ta hàng chục năm, và nhờ vậy, cha mẹ có thể nhận ra những khía cạnh trong cuộc sống mà ta chưa đủ vốn sống để nhận biết. Vậy nên thay vì khăng khăng rằng mình đúng và cha mẹ sai trong mọi trường hợp, hãy thử đặt niềm tin nhiều hơn vào họ và suy xét cẩn thận những lời khuyên họ dành cho mình nhé.

Không phải vấn đề nào cũng cần phân định đúng sai

Một người bạn khác của tôi năm vừa rồi nảy sinh mâu thuẫn với cha vì một lí do khá…trời ơi đất hỡi, đó là cuộc bầu cử tổng thống Mỹ.

Người cha thì hết lòng hâm mộ ông Trump, người con lại một mực ủng hộ ông Biden. Lúc đầu chỉ là bàn luận qua lại trong bữa tối mà thôi, nhưng rồi dần dần ai cũng cho rằng bên mình mới là “lẽ phải”, ra sức bảo vệ và chứng minh quan điểm của mình.

Càng đến gần ngày bầu cử, báo đài đăng tin càng nhiều thì những cuộc tranh cãi giữa hai cha con xảy ra càng thường xuyên và gay gắt hơn. Nghe người bạn đó bực dọc kể lại mà tôi chỉ có thể cười khổ, vấn đề xa xôi đến bắn đại bác cũng không tới như vậy, vốn ngay từ đầu không cần thiết phải mang ra tranh luận đến mức làm mất hòa khí trong nhà.

Cre: James Yang

Thay đổi quan niệm của một người về vấn đề nào đó chưa bao giờ là việc dễ dàng, và với những người thuộc thế hệ lớn tuổi thì còn khó khăn hơn gấp bội, vì có những giá trị, tư tưởng và lối sinh hoạt đã ăn sâu vào tiềm thức họ hơn nửa đời người. Đôi khi việc bạn có thể làm chỉ đơn giản là chấp nhận và học cách dung hòa với những giá trị quan đó. Bạn không cần phải chứng minh rằng mình đúng trong mọi trường hợp.

Bởi vậy, mỗi khi đối mặt với một quan điểm trái chiều, ta cần tập thói quen tự hỏi bản thân rằng, “Vấn đề này có đáng để đem ra tranh luận không?”, “Việc chứng minh được rằng mình đúng có tác động tích cực đến cuộc sống của mình không?” để phân biệt đâu là những vấn đề mà sự trao đổi, thảo luận với cha mẹ là cần thiết, và đâu là những vấn đề ta có thể bỏ qua và chấp nhận sự khác biệt.

Vạch rõ ranh giới giữa tình yêu thương và tính chiếm hữu

Nhìn chung, truyền thống văn hóa của người Á Đông luôn coi trọng thứ bậc tuổi tác và coi chữ “hiếu” là giá trị quan trọng bậc nhất trong các mối quan hệ xã hội. Nét văn hóa này vô hình chung khiến cho việc cha mẹ áp đặt và ép buộc con cái phải làm theo ý mình không còn là điều xa lạ, dồng thời đặt lên vai người con nghĩa vụ phải luôn vâng lời bề trên, phải biết đền đáp công ơn dưỡng dục và không được phụ sự kì vọng của ông bà cha mẹ. Bởi vậy, khi đứng trước những lựa chọn quan trọng của cuộc đời, không ít người đã quyết định buông bỏ nguyên vọng của bản thân để làm theo mong muốn của gia đình.

Cre: Loris F. Alessandria

Tuy nhiên, việc bỏ qua ý kiến cá nhân để nghe lời thế hệ đi trước không giúp bạn hàn gắn tình cảm gia đình mà chỉ là sự lẩn tránh vấn đề mang tính tạm thời. Thay vì thỏa hiệp, trốn tránh hay cố gắng xóa bỏ sự khác biệt bằng cách thay đổi đối phương, cách tốt nhất để xây dựng một mối quan hệ lành mạnh giữa cha mẹ và con cái là vạch rõ ranh giới giữa tình yêu thương và tính chiếm hữu. Đúng là những khác biệt về quan điểm và nhận thức giữa cha mẹ và bạn có thể sẽ chẳng bao giờ biến mất cả, nhưng điều đó cũng chẳng sao hết, vì ý kiến của cha mẹ hay của bất cứ người nào khác xét cho cùng cũng chỉ có giá trị tham khảo mà thôi. Xác định được rằng bản thân là người duy nhất có trách nhiệm và quyền quyết định với cuộc đời mình, bạn sẽ không còn cảm thấy khó chịu trước sự tồn tại của những khác biệt thế hệ nữa, qua đó học được cách chung sống ôn hòa với chúng thay vì tìm cách giải quyết vấn đề thông qua những cuộc cãi vã vô ích. 

Tâm Ngọc