Lifestyle / Music
Khúc tráng ca cuối cùng của Mozart

POSTED ON: January 31st, 2021 5:45 PM by


Requiem trong quá khứ là tác phẩm cuối cùng của Mozart, khi nhà soạn nhạc ở tuổi 35 trong cơn bạo bệnh. Requiem ở hiện tại là một trong những kiệt tác của nhân loại, một trong những tác phẩm cổ điển bi tráng nhất. Tôi luôn nghĩ, nếu Mozart biết trước được điều này, liệu ông có muốn làm cho nó hay hơn, bi tráng hơn hay không…

Phút thứ 89

Người ta thích xem bóng đá vì nhiều lý do, còn tôi thích những trận bóng đá vì phút thứ 89 của nó. Tất nhiên không phải lúc nào những trận cầu cũng đem lại bất ngờ, nhiều khi bạn xem nửa hiệp đầu là đã có thể dự đoán trước đội nào sẽ chiến thắng, nhưng bạn vẫn sẽ phải xem tiếp, xem cho đến hết, vì biết đâu đấy, đội yếu hơn ấy có thể lội ngược dòng trong một khoảnh khắc ăn may do đội đối phương sơ hở, hay một giây thăng hoa của anh chàng cầu thủ chẳng ai rõ mặt gọi tên.

Tháng 7 năm 2004, Bồ Đào Nha chuẩn bị cho chiếc cúp vô địch châu Âu sau khi hàng loạt những đội bóng mạnh nhất thế giới như Pháp, Tây Ban Nha, Anh và Hà Lan dần bị loại bỏ. Bồ Đào Nha là đội bóng mạnh nhất còn sót lại, và cũng là nước chủ nhà. Người Bồ Đào Nha đổ ra đường chuẩn bị ăn mừng, báo chí nổ tung những dự đoán tỉ số trong sự tự tin tuyệt đối. Đội còn lại là Hy Lạp. Vào đến chung kết với Hy Lạp cho đến thời điểm ấy đã là cả sự may mắn. Và rồi, trong cơn phấp phổng, người yêu bóng đá châu Âu chờ đợi một điều hiển nhiên: Bồ Đào Nha có một bàn thắng để cân bằng tỉ số. Điều này không xảy ra, Hy Lạp lên ngôi vô địch với tỉ số 1-0.

Đây chỉ là một trong rất nhiều những khoảnh khắc như vậy trong thế giới bóng đá, nên bạn sẽ hiểu vì sao khi xem một trận bóng, người ta buộc phải xem từ đầu đến cuối, đến tận phút thứ 90, hay phút thứ 15 của hiệp phụ thứ hai, vì dù có đủ suy đoán tin tưởng, chuyện gì cũng có thể xảy ra. Và tôi thích suy nghĩ ấy, rằng dù có chuẩn bị chắc chắn đến đâu, dù có niềm tin vững chãi đến thế nào, cuộc đời vẫn có thể hoặc đá cho bạn một cú, hoặc hôn vào má trái của bạn. Như Nelson Mandela nói: “Tất cả mọi thứ đều là bất khả thi cho đến khi nó được hoàn thành.”

Khúc tráng ca cuối cùng của Mozart

Mozart sáng tác Requiem ở thời điểm tuyệt vọng nhất của cuộc đời, hàng trăm năm đã trôi qua và nhiều nhà nghiên cứu âm nhạc cổ điển vẫn tiếp tục soi kĩ vào từng nốt, từng cung, từng lời ca bằng tiếng La Tinh của bản nhạc để khám phá những gì ẩn chứa trong đó. Lời nói cuối cùng của Mozart với thế giới đang vừa tung hô mình lên bỗng vùi dập mình không tiếc thương. Trong cơn bệnh tật, nghèo đói và sự nghiệp tụt dốc vì thời cuộc, nhà soạn nhạc vĩ đại bậc nhất trong lịch sử nhân loại khóa cửa viết lên một Requiem danh tiếng. Bản nhạc ngày nay vẫn được biểu diễn ở những thành phố lớn nhất, và là thách thức có thực với mỗi nhạc trưởng bởi sự phức tạp của nó. Khi biết được câu chuyện này, tôi đã nghĩ giả sử Mozart biết tác phẩm mình đang viết sẽ là tác phẩm vĩ đại nhất của mình, liệu ông có muốn thay đổi nó, bằng một cách nào đó, khiến nó trở nên hay hơn, vĩ đại hơn. Hoặc nếu không rơi xuống đáy với cơn tuyệt vọng cùng cực gào thét, liệu Requiem có cơ may được ra đời hay không. Những câu hỏi tu từ này tất nhiên có trời mới biết đáp án, nhưng bản chất của chúng ta, giống loài homo sapien là những kẻ tò mò từ trong genre.

Có rất nhiều câu chuyện về những cuộc đảo chiều và xoay vần như vậy, vĩ nhân trở thành kẻ tội đồ, triệu phú trở nên trắng tay, một cơn bão cuốn trôi tất cả, một trận dịch bệnh toàn cầu khiến bạn từ người có việc trở thành thất nghiệp, một Hemingway mất sạch bản thảo cuốn sách mình vừa viết để phải viết lại một cuốn sách hay hơn, một thời kì Trung Cổ lụi tàn để giai đoạn Phục Hưng ra đời… Bạn là một phần của đồ thị ấy, không khác được, và vì thế, bạn cũng không có cơ sở khả dĩ chắc chắn nào để biết giờ này ngày mai mình sẽ về số 0 hay lên điểm 10. Vạch xuất phát là điểm hi vọng với người này, nhưng lại là tuyệt vọng với người khác, hoặc bạn mãi đứng ở đó và chẳng làm gì, hoặc bạn vận động để nhích lên từng bước.

Tôi hay nói với bạn bè mình lời khuyên có ý nghĩa nhất tôi từng được nghe đến từ bà ngoại mình. “Đừng bao giờ kì vọng nếu không muốn thất vọng, nhưng hãy làm những gì bản năng thôi thúc.” Bà tôi chẳng đi xa bao giờ, cũng chưa từng đặt chân lên máy bay, nhưng kì lạ sau nhiều sự kiện lên xuống trong cuộc đời khiêm tốn của mình, càng lúc tôi càng thấy bà nói đúng.

Vân Anh