Những mùa Tết xa

POSTED ON: January 18th, 2020 11:39 AM by


Dòng chat mãi ở chế độ đang viết, có nghĩa người viết đang phân vân lắm, viết rồi ngừng, rồi xóa, rồi viết… Cuối cùng dòng chữ cũng hiện lên. “Tết không về thì có buồn không cậu?” Tưởng như thế nào, tôi đã nghĩ. Bạn thật nhạy cảm quá. Mấy cái Tết rồi không ở nhà, tôi đã quen rồi, còn buồn gì nữa. Tôi cũng nói với bạn như vậy.

Nỗi buồn của tôi là một sự cộng hưởng

Nhưng tối hôm ấy, sau khi tán chuyện xong với người bạn thân, tôi thấy buồn thật. Hay nói đúng hơn, tôi nhớ đến hình ảnh của mình những mùa Tết gần đây, từ dẫn dụ này đến cảm xúc khác, từ thực tế đến hồi tưởng. Chỉ có văn chương và tâm lý học thường thức sẽ hiểu lòng tôi, hồi tưởng thường chỉ dẫn đến nỗi buồn.

Không phải cái buồn đau quằn quại không yên như định nghĩa của một trong sáu cảm xúc cơ bản của con người được nhà tâm lý học nổi tiếng Paul Eckman chỉ ra: hạnh phúc, buồn bã, sợ hãi, ngạc nhiên, giận dữ và khó chịu. Mãi đến sau này, một nhà tâm lý học khác có tên Robert Plutchik đề cập đến “bánh xe cảm xúc”, đó là khi nhiều cảm xúc cộng hưởng. Cơn buồn của tôi, là sự cộng hưởng như vậy.

“Ăn Tết giả vờ”

Có thể bạn chưa biết, nhưng khi tách rời khỏi một môi trường, bạn sẽ ít có khả năng bị môi trường ấy tác động. Những kì học của tôi xứ người đều thường trùng với dịp Tết. Có nghĩa dù người thân, bạn bè có nhắn nhủ, gợi nhắc về bầu không khí Tết ở nhà, nào là trời lạnh rồi đấy, nào là năm nay đào nở sớm, người ta bán khắp góc đường, nào là mẹ chẳng sắm tết nhiều, vì năm nào cũng ăn có hết đâu… thú thực là, tôi chẳng cảm thấy chút gì bầu không khí ấy quanh mình.

Dù đúng là ở đây cũng có cộng đồng người Trung ăn Tết, dù đúng là cộng đồng người Việt cũng háo hức tụ lại quấn nem, muối dưa, tôi chỉ thấy quanh mình deadline học kì, những đêm thức trắng làm dự án, những cốc cà phê uống vội mỗi sáng để xua đuổi đến cùng cơn buồn ngủ trĩu nặng, và dăm ba lần lỗi hẹn “ăn Tết giả vờ” vì còn nhiều thứ ưu tiên hơn.

Năm đầu tiên không ăn Tết, tôi thấy mình như thoát khỏi một gánh nặng. Bạn biết đấy, từ chỗ háo hức nghỉ Tết, bạn sẽ bắt đầu hoảng sợ vì biết bao thứ cần phải làm: công việc, tất niên, mua sắm, bán buôn, dọn nhà, dọn phòng, tự kiểm điểm; rồi đang chơi vui, vèo một cái, hết Tết. Nằm ngoài guồng quay ấy là cảm giác mới mẻ, tôi sống sót một mùa Tết xa nhà.

Ai cũng có một dịp trong năm để cảm xúc lấn át lý trí

Năm sau tôi có một anh bạn trai, bạn không ăn Tết nhưng bạn ăn mừng Giáng sinh. Mùa Giáng sinh ấy bạn cũng không ở bên gia đình. Nhưng xung quanh bạn, không khí Giáng sinh vẫn đang diễn ra (dù ở xứ nhiệt đới, Giáng sinh chỉ là chiến lược lôi kéo chủ nghĩa tiêu thụ), tôi nhận thấy bạn trùng xuống, trầm lắng hơn so với mọi ngày.

Ngồi nghe bạn kể chuyện Giáng sinh, chúng tôi đưa ra kết luận rằng ai cũng có một dịp trong năm để cảm xúc lấn át lý trí, để nếu ham vui thì cứ việc vui, nếu muốn háo hức thì cứ việc háo hức, nếu thấy góc phố người ta trang trí đẹp quá thì cứ việc đứng lại mà ngắm. Quan trọng là sẽ không có cái cớ gì để bỏ bữa cơm nhà, hay ăn những món bình thường chẳng bao giờ ăn.

Tết không còn là “dịp”

Thời khắc ấy, dù thú thực tôi không biết cái Tết tiếp theo sẽ vào ngày nào, tháng nào. Tết đã không còn là “dịp” với tôi, mà Tết đã trở thành cảm xúc. Và nếu có thứ cảm xúc gì phức tạp, mạnh mẽ và tích cực hơn tất thảy mọi cảm xúc mà các nhà tâm lý học chỉ mặt gọi tên, thì chắc chắn Tết sẽ là kiểu cảm xúc như vậy.

Bố tôi thường như bao ông bố khác, chẳng bao giờ khen cái này đẹp, cái kia dễ thương. Nhưng năm nào đi “vớt” đào về cắm ngày 29, bố tôi cũng lụi hụi cắt tỉa, rồi tự ngồi ngắm gật gù khen màu lá xinh, màu hoa đẹp. Dường như ngày Tết, người ta dù có bận bịu đến đâu cũng không tránh khỏi việc tần ngần giữa phố xá tấp nập để ngắm nhìn một chút sắc màu hiền lành của hoa lá cây cỏ.

Tôi thì cứ loay hoay, đôi lúc giật mình nhìn ra phố chỉ thấy nắng chói chang và những quả lựu đỏ trĩu cành trước mặt. Lựu thì đẹp đấy, nhưng không thể đẹp biếc như cành hoa e ấp sắp nở nơi chúng tôi có thể treo đủ thứ lì xì, lộc lá.

Những mùa Tết xa

Tôi đi giữa con phố sầm uất xứ lạ, tiếng còi xe chát chúa đập vào tai, xe cộ đổ về mọi ngả, nhưng tầm này thì, ở khu phố nhà tôi sẽ yên tĩnh như thể người ta đi ngủ hết, xe cộ tạm cất đấy vì ai nấy cũng phải ở nhà chuẩn bị mâm cỗ, chào đón thăm hỏi. Vẫn biết so sánh kiểu này thì thật vô duyên, vì mọi sự cân đong đều chỉ khập khiễng, nhưng tôi đổ tại câu chuyện trò với anh bạn trai, tôi đổ tại những dòng inbox bận bịu cứ trực chờ hỏi han cảm xúc thanh niên không được đón Tết.

Ngày xa nhà năm đó, tôi quyết định không sợ hãi nữa, không sợ cơn nhớ nhà và không sợ cơn thèm bữa cỗ tất niên. Tôi nằm nhà bật một bộ phim cũ trên Youtube – bộ phim trẻ con tôi nhớ Tết nào đài truyền hình cũng bật, về những đứa trẻ và về những con phố ngày Tết xa xôi khi lòng tốt hiện hữu dường như càng rõ nét hơn.

Cứ thế này, sau khi xem hết phim, và sụt sùi khóc với những đứa trẻ trong cuốn phim cũ rích, bà ngoại tôi sẽ bắt đầu chuẩn bị mâm cơm nhỏ cúng giao thừa. Bà không bao giờ cho tôi thức khuya, nhưng tôi đoán ngày Tết là ngoại lệ của tất cả mọi người. Hay mùa Tết xa xôi hơn, bố tôi sẽ rủ em gái đi chùa rồi về mang cành lộc về xông nhà, khi tôi ngồi thèm thuồng chờ món chè Lam thơm nức mùi gừng quyện trong mùi hương trầm.

Tết không ở nhà thì có buồn không?

Ai cũng hỏi tôi, Tết không ở nhà thì có buồn không? Buồn chưa bao giờ là từ ngữ đúng để diễn tả. Cũng như việc bạn không thể chỉ định nghĩa ngày Tết là gì. Tết, là một dịp, nhưng cái dịp ấy mang đến cho lũ trẻ con những trải nghiệm khác nhau, lấy đi của người lớn tiền bạc và nhiều mệt nhọc xuôi ngược.

Song, Tết lại cho họ những ngày nghỉ ngơi phút chốc và sự kết nối với gia đình, với những gì đã và đang dần bị xô bồ vật chất làm cho quên lãng. Tôi nghĩ cảm xúc cũng như vậy. Tôi thèm mùi vị này. Tôi thèm ngửi mùi hương kia. Tôi thèm nghe tiếng những cậu bé trên cuốn phim cũ hòa vào tiếng phố phường ngày Tết khi tôi còn là một đứa trẻ. Tôi thèm cái rét ngọt thấm vào da thịt.

Tôi còn thèm nhìn bố tôi mua cây đào về nhà rồi tự ngắm nó, tự mỉm cười, tôi thèm thấy màn đêm giao thừa bỗng chốc sáng rực lên trong chuỗi pháo hoa ai đó bắn đột ngột lên trời… cho vui.

Vân Anh