Lá thư thứ n gửi mùa thu Hà Nội

POSTED ON: September 24th, 2019 12:35 PM by


Gửi mùa thu Hà Nội, 

Ở bên kia đầu dây, bạn nói rằng Hà Nội đã trở gió. “Mùa thu đến rồi đấy!” Từ ngữ đơn giản, bởi bạn chưa bao giờ là một người bóng bẩy, bạn không thích viết như tôi, cũng lười đọc sách. Nhưng bạn biết điều gì có đủ sức nặng để vừa lấy đi vài khoảnh khắc giữa cuộc hội thoại của chúng tôi, vừa nhẹ bỗng như bất cứ thanh âm hay cảm giác vô hình nào. 

Mùa thu đến rồi đấy! 

Tôi đã sống ở những thành phố khác. Bằng một cách kì quặc nào đó, tôi lại có duyên với những nơi phía Nam với thời tiết cơ bản chỉ có hai mùa mưa nắng, không xuân, hạ, thu, đông. Thỉnh thoảng, tôi cũng có dịp lên tận phía Bắc, nơi khởi đầu của mùa thu, đồng nghĩa với những chiếc áo len mặc vội vào đầu giờ tối. Tôi vẫn còn nhớ mình đã vội vàng tận hưởng mùa thu ít ỏi kéo dài trong dăm ba tuần, bởi chẳng mấy chốc trời sẽ trở lạnh, rồi sẽ đến đợt tuyết đầu mùa. Ký ức về mùa thu duy nhất có trong tôi là những mùa thu Hà Nội. 

Khoa học đã chứng minh, khứu giác gắn liền với dây thần kinh xác định những ký ức của con người bằng sự kết nối mạnh mẽ nhất. Khoa học cũng cho biết, con người thường có xu hướng nhớ đến những gì đẹp đẽ nhất khi cảm xúc được đẩy đến cực điểm, khi mọi giác quan hòa nhập với môi trường xung quanh, vồ vập và không muốn bỏ lỡ gì cả.

Sau khi đọc xong về những điều này, mọi hiện tượng thơ nhạc về mùa thu Hà Nội bỗng chốc trở nên rất “hợp lý”: mùi hoa sữa, cây cơm nguội vàng, hàng cốm đối diện chợ Hôm, và những anh cảnh sát giao thông dưới tán cây xà cừ trên phố Bà Triệu. Dưới chân các anh, lá mới rơi chồng chất lên nhau, công nhân quét đường chưa kịp dọn khiến chúng nhuộm vàng cả góc đường. Có thể ai đó sẽ tập trung phóng qua cho nhanh với cảm giác “tội lỗi” mơ hồ nào đó. Còn tôi, tôi lại thấy cảnh tượng ấy thật lãng mạn. Những anh cảnh sát giao thông đứng dưới tán xà cừ, khi một cơn gió chớm thu thổi đến, cả góc phố xao xác. 

Hemingway đã nói rằng Paris là một bữa tiệc miên man, đến mức nếu có may mắn sống ở Paris khi còn trẻ, những ký ức ấy sẽ theo bạn mãi mãi về sau. 

Một sáng mùa thu nhiều năm về trước, tôi và N ngồi chờ xe bus trên phố Tràng Thi, bơ phờ sau một chuyến đi xuyên đêm. Không khí se lạnh táp vào mặt chúng tôi khi ký ức của một buổi tối tuổi trẻ còn tinh tươm, sống động: những nẻo đường không còn người, quán cà phê mở xuyên đêm trên phố Tống Duy Tân, những mẩu hội thoại rời rạc kéo dài theo màn đêm. Ngồi bên hồ Gươm lúc 2 giờ sáng, chúng tôi chẳng cần co ro trong chiếc áo khoác mua vội.

Nếu ai đó hỏi tôi rằng nên làm gì khi đến Hà Nội vào mùa thu? Tôi sẽ bảo họ hãy chờ khi phố thị chập chờn trong giấc ngủ, đi lang thang dưới ngọn đèn đường loang loáng để những giác quan của họ chìm đắm trong cái “bữa tiệc miên man” mà Hemingway đã nói đến, nhưng không phải ở Paris, mà ở Hà Nội.

Và nếu họ đủ may mắn để có thể thi thoảng nghe tiếng nghêu ngao của cô bạn mình, một câu hát nào đó tôi không còn nhớ, nhưng chắc chắn là về Hà Nội, thì dù muốn hay không, dù họ có lặp lại những đêm dài như vậy nhiều lần sau đó trong đời, thì tôi đảm bảo rằng cái đêm đầu tiên khi tuổi trẻ và trời thu Hà Nội đan xen vào nhau ấy sẽ trở thành một phần của họ. Như vết sẹo từ một lần ngã xe, như hình xăm nho nhỏ dưới cổ tay! Khi ký ức không còn giới hạn nữa, Hà Nội mùa thu sẽ là một phần của họ. 

Mùa thu đến rồi đấy! 

Nhưng phải là mùa thu Hà Nội. Tôi vẫn còn nhớ những ngày tháng cuối cùng khi mình chuẩn bị rời thành phố để chuyển đến một thành phố khác ở một đất nước khác. Vồ vập trong những cuộc café với người bạn này, đồng nghiệp nọ, có biết bao buổi tối tôi trôi chiếc xe máy của mình trên cùng một cung đường trở về nhà.

Tôi đã chọn những con phố đẹp nhất, dưới những cây long não (xen lẫn hương hoa sữa khi chưa đến độ gay gắt như nhiều người hoặc yêu tha thiết, hoặc lắc đầu bịt mũi), từ Tràng Thi đến Điện Biên Phủ, rồi Trần Phú, Giảng Võ. Tôi đi về chiều gió, trên con đường khuya vắng người, tôi hít cho đầy lồng ngực mùi thơm của gió, của nhựa cây, của hương trầm từ căn nhà nào đó.

Và nhiều đêm như thế, cho đến nhiều năm về sau, khi chợt bắt gặp cơn gió thoảng giữa đêm ở ban công căn hộ, tôi lại trèo lên cỗ máy thời gian như của Doreamon và trở về là chính mình trên chiếc xe máy cũ rích để trôi trong màn đêm mùa thu Hà Nội.

Trong cuốn Những thành phố vô hình, nhà văn Italo Calvino đã nói đại ý rằng: ký ức thật rườm rà, nó lặp đi lặp lại những dấu hiệu để thành phố có thể hiện hữu. Dù trong tiềm thức, trong một cơn choang choáng tràn về khi tôi lơ đễnh chen lấn trên chuyến tàu điện ngầm cuối ngày hay trong cuộc trò chuyện với những người bạn về ký ức đã qua về những tháng ngày tuổi trẻ của những đứa trẻ bị buộc phải lớn như chúng tôi, thành phố từ vô hình sẽ được hiện hữu. 

Hoài niệm đúng là thứ ma thuật, thời gian có thể là kẻ trộm lấy đi rất nhiều. Nhưng nếu ký ức ấy đủ đẹp, bằng cách nào đó, nó sẽ được khóa tỉ mẩn hơn trong bộ não bạn, để kẻ trộm thời gian không thể lấy nó đi được. 

Với tôi, đó là bạn, mùa thu Hà Nội. Đừng ngừng quyến rũ những người biết hay không biết về Hà Nội. Đừng vì sợ những người khác khó chịu mà hoa sữa sẽ không nở. Đừng ngừng lôi kéo người ta đến đầu phố Phan Đình Phùng và đuổi theo bóng dáng những cô hàng hoa. Đừng đột nhiên trở nắng rồi lại trở lạnh để dân tình phân vân không biết nên mặc gì cho phù hợp với thời tiết. 

Và cũng đừng ngừng bơm vào những kẻ đầy hoài niệm như tôi mảng ký ức thơm tho và huyền diệu nhất. 

Vân Anh