Advice
Sống ở “thì hiện tại” có cần giã từ dĩ vãng?

POSTED ON: September 21st, 2019 12:57 PM by


Khi viết cuốn tiểu thuyết “Ăn mày dĩ vãng”, nhà văn Chu Lai muốn nói về những bóng ma quá khứ các nhân vật không thể hay không muốn thoát khỏi. Họ tìm thấy chỗ trú ẩn an toàn trong đó, dù cho chúng đã từng khắc nghiệt, hoang tàn đến đâu. Họ tách biệt hẳn với hiện tại. Nhưng quá khứ và hiện tại, bạn à, chưa bao giờ là hai khái niệm đối nghịch nhau.

Nhảy vào dòng nước đá

Xứ sở Bắc Âu có một thú vui không hề giống ai. Đầu tiên, bạn sẽ xông hơi trong nhà gỗ với nhiệt độ rất cao, đến mức bạn có thể chảy mồ hôi trong vòm miệng, đến mức bạn tưởng mình sẽ không thể thở nổi.

Sau đó, bạn sẽ chạy ra ngoài trời tuyết, và nhảy xuống mặt hồ mùa đông khi nhiệt độ ngoài trời có thể lên đến âm mười độ. Bạn tưởng tượng chuyện gì có thể xảy ra? Bạn sẽ chết ngất vì lạnh mất thôi? Hay là nhiệt độ cơ thể từ sức nóng tích tụ trong phòng xông hơi cộng hưởng với dòng nước lạnh lẽo sẽ mang đến cho bạn cảm giác mình ĐANG SỐNG hơn bao giờ hết? Từng lỗ chân lông giãn nở, dòng chảy ấm nóng lan tỏa khắp cơ thể bạn để cân bằng với yếu tố bên ngoài, tai bạn ù đi giữa sự ngụp lặn, tâm trí bạn chìm vào khoảng rỗng, bạn quên hết thực tại và tương lai. Bởi bạn chỉ tập trung vào sự hữu hình của chính mình. Và bạn choáng ngợp. Bạn chưa bao giờ cảm nhận sâu sắc đến thế phức cảm thời gian và không gian.

Đó, chính là nghệ thuật của việc sống ở thời điểm hiện tại – lời khuyên sáo mòn bạn sẽ bắt gặp ở mọi thể loại tâm lý trị liệu, các bài tiểu luận về nghệ thuật sống giúp bạn hạnh phúc hơn.

Nhưng, theo Meik Wiking, tác giả nổi tiếng khắp thế giới với nhiều cuốn sách về nghệ thuật sống của người Đan Mạch, và là giám đốc Viện Nghiên cứu Hạnh phúc Đan Mạch, trải nghiệm này có thể chỉ diễn ra trong vài giờ với ông, song lại là ký ức đẹp đến mức ông sẽ mang bên mình suốt đời dưới hình hài “ký ức”.

Ký ức là sản phẩm của những giây phút sống cho hiện tại

Khi biết bí mật này rồi, cuộc sống của bạn sẽ thay đổi, tôi đảm bảo với bạn đấy. Bạn thường được khuyên hãy tập trung vào thời điểm này, hãy chỉ tập trung vào nó mà thôi. Nhưng chẳng phải người ta cũng thường nói rằng để có niềm vui lâu dài, hãy bỏ tiền để mua những trải nghiệm thay vì đồ vật hay sao? Trải nghiệm ấy, suy cho cùng cũng sẽ được mã hóa thành dạng ký ức, bạn được hết mình một giây phút trong đời, bạn nhảy bungee từ độ cao hàng ngàn mét, bạn nhảy xuống một dòng thác nhỏ sau một cuộc leo rừng, bạn mua vé máy bay đến đất nước xa lạ để gặp thần tượng của mình… Tất cả những điều ấy, bạn có chắc chỉ dành cho hiện tại?

Hay bắt nguồn từ suy rằng chiếc hộp ký ức của bạn sẽ được đổ đầy. Cũng như pandora, bạn cất giữ nó, rồi mở ra một vài lần để nhảy ùm vào đó, và cảm nhận được niềm vui ấy một lần nữa, và bạn muốn có nó thêm. Bạn nhảy ra khỏi chiếc hộp, và bạn tìm những trải nghiệm khác. Ở đây, trên mặt đất. Lúc này, thời điểm hiện tại. Với người đang ở bên cạnh bạn (người yêu thứ n, người bạn thân thiết, người mà bạn vừa mới bắt chuyện ở phòng sinh hoạt chung hostel nơi bạn ở khi quyết định đi du lịch một mình…).

Voilà! Vòng tuần hoàn của hiện tại và quá khứ!

Trong chiếc hộp pandora của bạn có gì?

Trong chiếc hộp của tôi, có rất nhiều những sai lầm. Xoáy mình vào quá khứ không bao giờ là điều tệ hại nếu bạn kết nối nó với hiện tại để cải thiện tình huống hiện tại mình đang sống. Và điều này hoàn toàn đúng với những sai lầm. Khi gặp một hoàn cảnh tương tự những trải nghiệm không mấy dễ chịu trong quá khứ, bạn đừng phát hoảng lên. Bởi bạn đã có kiến thức đâu đó trong vùng ghi nhớ của não bộ, chiếc kim chỉ nam mang tên “đừng dại gì mắc cùng một sai lầm”.

Trong chiếc hộp của tôi, là những mùi hương. Theo các nhà khoa học, bạn càng tiếp xúc nhiều với một mùi hương trong quá khứ, khi bắt gặp lại thứ mùi tương tự, ký ức ấy sẽ hiện về, sống động và mãnh liệt đến độ hoặc khiến bạn cảm thấy ấm áp, hoặc khiến bạn nhớ nhung như điên ai đó/nơi nào đó/khoảnh khắc nào đó.

Cũng theo các nhà khoa học, mùi hương là vũ khí quan trong nhất kết nối giữa quá khứ và hiện tại, bởi chúng nằm rất gần với amygdala, vùng não bộ kết nối với trải nghiệm cảm xúc. Thêm vào đó, dây thần kinh khứu giác cũng nằm gần vùng ký ức hippocampus trong não bộ. Giờ thì bạn đã nắm được bí mật rồi, rằng mùi hương có thể mang bạn trở lại những ký ức.

Giờ thì bạn có thể quyết định, bạn sẽ làm gì đây với những bí mật về ký ức và hiện tại tôi vừa kể cho bạn nghe? Bạn sẽ giấu hết mấy lọ nước hoa của cô bạn gái mình đi, hay sẽ nhảy ùm xuống hồ nước lạnh giá sau khi xông hơi trong phòng kín?

Tùy bạn!

Vân Anh