Art / Design / Lifestyle
Hoài niệm – suối nguồn cảm hứng của nghệ thuật đương đại

POSTED ON: September 15th, 2019 11:25 AM by


Vừa mới ra rạp hai tháng trước để xem Aladin, giờ chúng ta lại rục rịch với phiên bản làm lại của Lion King và tiếp đó sẽ là Mulan. Hoài niệm dường như không chỉ dừng lại với tiềm thức của mỗi cá nhân mà đã trở thành nguồn cảm hứng mới của nghệ thuật đương đại.

Bởi hoài niệm là nguồn cảm xúc mạnh mẽ

Disney rất biết cách nắm bắt cảm xúc của khán giả, bằng việc hiểu được nhu cầu kết nối với những hình ảnh, những bộ phim chúng ta từng xem trong quá khứ. Chỉ chưa hết năm 2019, chúng ta không chỉ gặp lại Dumbo, Aladdin mà còn Lion King. Trước đó, là Cinderella (2015), The Jungle Book (2016) và Beauty and the Beast (2017), và sau đó sẽ là Mulan, The Little Mermaid.

Xu hướng quay trở lại những gì đã có trong quá khứ có thật sự xuất phát từ việc Disney đang thiếu những ý tưởng mới hay không? Tôi nhớ cảm giác ngồi trong rạp xem bộ phim mới nhất Aladdin. Phức hợp của sự hoài tưởng với những thước phim mình từng xem khi còn nhỏ được tái hiện một cách chân thực và háo hức trước những viễn cảnh tôi chưa từng tưởng tượng có thể sống động đến vậy. Có lẽ đó là những gì chúng ta đôi lúc cần đến, bản chất của việc tìm đến những sản phẩm giải trí hay thế giới nghệ thuật là để chúng ta có thể tách rời khỏi thực tại dù chỉ trong chốc lát.

Theo các chuyên gia nghệ thuật, mạng internet và mạng xã hội sinh ra nhằm phá vỡ những rào cản xã hội và khiến con người đến gần nhau hơn. Nhưng trên thực tế, chúng ta thường có xu hướng có quá nhiều sự lựa chọn trong việc hưởng thụ những sản phẩm nghệ thuật đến mức chúng ta không thể lựa chọn. Từ đó, việc tìm về những thứ vừa cũ vừa mới lại là cách lý tưởng nhất.

Bởi hoài niệm là nguồn cảm hứng dồi dào

M83 là một trong những nhóm nhạc điện tử nổi tiếng nhất thế giới đến từ nước Pháp. Dù nhạc điện tử chỉ ra đời cùng với sự ra đời của máy tính và mạng internet, nhưng những album của M83 luôn bán được hàng triệu bản với những track nhạc được sử dụng trong rất nhiều bộ phim điện ảnh, truyền hình và đứng đầu nhiều bản xếp hạng.

Ca sĩ hát chính Gonzalez, trong nhiều bài phỏng vấn trên tờ Rolling Stones đã nhấn mạnh mình là một người hoài cổ. Anh được truyền cảm hứng từ những bản nhạc mình được nghe trong suốt quãng thời gian trưởng thành, đặc biệt là âm nhạc từ thập niên 80. Bởi những âm thanh cũng như “cỗ máy thời gian”, chúng có thể mang người nghe trở về chính xác thời điểm họ khao khát hay mong nhớ.

“Chúng ta có thể mang quá khứ trở lại bằng cách khiến chúng trở nên hiện đại hơn, và đột nhiên chúng trở nên hoàn toàn hợp lý.” Và cách M83 mang quá khứ từ những năm 1980 được thể hiện qua cách thu tiếng, những nhạc cụ sử dụng, nhạc cụ điện tử hay hiệu ứng âm thanh có chút gì đó rời rạc, “Chúng ta bắt đầu chuyển sang kỹ thuật số… mọi âm thanh trở nên rõ ràng hơn, nhưng mất đi tính thô mộc và vì thế, mang lại ít hiệu ứng hơn từ người nghe.”

Gonalez, cũng như nhiều nghệ sĩ hiện đại khác, tìm thấy những nét đặc biệt ở quá khứ và tìm cảm hứng làm mới từ chính những kĩ thuật cũ kĩ nhất. Không phải ngẫu nhiên ca khúc Nothing Brakes Like A Heart – một ca khúc mang âm hưởng những ca khúc từ thập niên 70, hòa quyện cùng cảm hứng từ ca khúc kinh điển Jolene của Miley Cyrus và Mark Ronson lại được bật đi bật lại nhiều đến vậy trên mọi sóng radio. Ở thời đại khi mọi sáng tạo đều không còn giới hạn, những giá trị xưa cũ nhất cũng có thể khiến người ta rung động.

Bởi những giá trị căn bản tồn tại cùng thời gian

Những bức tượng điêu khắc, kỹ thuật vẽ tranh sơn dầu từ thời Phục Hưng, v.v., bạn nghĩ mình chỉ còn có thể chứng kiến những tác phẩm ấy trong những bảo tàng nổi tiếng ở London, Paris, Berlin hay New York?

Trên thực tế, còn có rất ít những trường đại học trên thế giới giảng dạy về mỹ thuật cổ điển, một trong số đó là Học viện Mỹ thuật St – Petersburg (Nga). Học viện Mỹ thuật St – Petersburg được coi là học viện mỹ thuật lâu đời nhất nước Nga, nơi sinh viên mỹ thuật từ khắp nơi trên thế giới đến để học về trường phái hội họa cổ điển, điêu khắc hay tạc tượng – những kỹ thuật có thể được tìm thấy từ thời Michelangelo hay Léonard de Vinc.

Những sản phẩm của sinh viên mỹ thuật ở đây được coi là đi ngược so với xu hướng nghệ thuật đương đại, nhưng cùng lúc đó, những bức vẽ của họ có sức mạnh thần kì khi đưa người chiêm ngưỡng ngược dòng thời gian về thời kì hoàng kim của nghệ thuật thế giới, nơi khởi nguyên của những họa sĩ vĩ đại nhất.

Được hỏi về tính thực tiễn của những kĩ thuật cổ điển sinh viên được truyền dạy, giám đốc học viện Semuon Kikhailovsky nói rằng: “Nên có một nơi chốn cho những giấc mơ đẹp, thậm chí khi tất cả mọi thứ xung quanh ta đang sụp đổ.”

Hoài niệm. Quá khứ. Sự vĩnh cửu. Sự mới mẻ luân hồi. Sự hồi sinh và phục dựng. Và những giấc mơ đẹp. Nghệ thuật đương đại sẽ còn khiến bạn thổn thức nhiều hơn, ngay hôm nay, và những ngày sau.

Vân Anh