Eat / Explore
“Bắt một chuyến tàu” ngược về quá khứ để hiểu hơn về ba món ăn đậm chất Sài Gòn này

POSTED ON: September 13th, 2019 5:04 PM by


Hành trình tìm lại ẩm thực Sài Gòn về những miền ký ức xa xôi bắt đầu từ món ăn đơn giản, bình dị mà thân thương nhất. Cùng Barcode “bắt một chuyến tàu” quay ngược về quá khứ để hiểu hơn về ba món ăn đậm chất Sài Gòn này nhé.

Bánh mỳ

Nếu người Bắc gọi bánh mỳ là “cái” thì Sài Gòn gọi bằng một cái tên thân thương hơn: “ổ bánh mỳ”. Những chiếc bánh dài, giòn rụm, vàng ươm thêm mùi bột mì nướng và bơ sáng bóng, ruột bánh trắng mịn, xốp, bùi và thơm. 

Bánh mỳ thời đó được mang đi bán dạo, gắn liền là hình ảnh những em bé quảy trên lưng những túi vải đựng bánh mỳ đặt bên trong cái lồng nhiều lớp vải và giấy để giữ cho bánh mỳ được nóng lâu.

Bánh mỳ còn trở thành món quà cho người đi xa mang về. Ngay bến xe Petrus Ký (Lê Hồng Phong) có hàng chục, hàng trăm người bán bánh mỳ rong, ôm những rổ bánh đi khắp bến xe để bán cho khách vãng lai.

Cà phê sữa đá

Còn có một hình ảnh khác về Sài Gòn đã trở thành cảm hứng sáng tác cho rất nhiều nghệ sĩ – đó là cà phê sữa đá. Nhắc về Sài Gòn, người ta không thể quên được hương vị khiến nhiều người nao lòng này.

Vào những năm đầu của thế kỷ 20, có một tiệm cà phê nổi tiếng ở góc đường Phạm Văn Chí – Phạm Đình Hổ (nay là Cao Văn Lẩu). Cà phê ở đây được chủ bốc ra từ những chiếc thùng phuy lớn đặt nằm ngang trên thùng lửa than. Người ta thấy một người đàn ông già người Tàu, mặc áo ba lỗ ngồi quay cà phê. Mọi thứ đều được làm thủ công từ khâu rang hạt đến cách chế biến và được chủ quán tự tay làm. Bởi vậy mà quán cà phê đã trở thành một trong những địa điểm nổi tiếng khắp Sài Thành lúc bấy giờ. Cà phê quán này có vị đặc trưng, được pha bằng những chiếc vợt, siêu đựng cà phê lúc nào cũng được bắc trên bếp, sôi sùng sục, nhiều người gọi vui là “cà phê kho”. 

Tại Sài Gòn, cà phê xuất hiện từ năm 1864 với hai tiệm cà phê từ là Lynonnais trên đường De Lagrandière (sau đổi thành đường Gia Long, ngày nay là đường Lý Tự Trọng) và Cafe de Paris trên đường Catinat (sau đổi thành đường Tự Do và ngày nay là đường Đồng Khởi). Sau đó, nhiều quán cà phê khác cũng nhanh chóng xuất hiện như Cafe de la Musique, Grand Cafe de la Terrasse, Cafe des Fleurs,… để phục vụ lính viễn chinh lẫn người bản địa giàu có.

Nhắc đến cà phê  Sài Gòn là không thể không nhắc đến cà phê vợt. Cheo Leo là một trong những quán cà phê vợt lâu đời ở Sài Gòn. Quán có từ năm 1938 và được truyền từ đời này sang đời khác. Toạ lạc tại số 36, hẻm 109, đường Nguyễn Thiện Thuật, quận 3 – một trong những con đường đông đúc ngày nay, nhưng ít ai biết rằng ngày xưa quán được mở ra ở một khu đất rất hoang vu. Đó cũng là nguồn gốc cho cái tên “Cheo Leo” của cửa tiệm.

Sài Gòn còn có những con hẻm cà phê hay còn gọi là cà phê hẻm. Những quán cà phê cóc nằm ngay đầu hẻm nhỏ là địa điểm cho các bác già ngồi đọc báo và bàn luận chuyện “thế sự”. Có những quán cà phê hẻm nổi tiếng như quán cà phê đầu hẻm 47 Phạm Ngọc Thạch – hẻm của nhà cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Quán cà phê đầu hẻm này là do chính mẹ của nhạc sĩ mở bán.

Bò bía

Bò bía là một trong những món ăn vặt phổ biến nhất của người Sài Thành, được du nhập vào Sài Gòn bởi những người di dân Triều Châu. Bò bía truyền thống thường được làm từ bánh tráng, xà lách, giá, trứng, tôm, tôm khô, đậu phộng, tương ớt, tương đen, củ sắn và cà rốt. Loại bánh tráng để cuốn món bò bía nguyên bản là loại bánh mềm mịn, được làm từ bột mỳ.

Từ khi du nhập vào Sài Gòn, bò bía đã được “biến tấu” theo phong cách ăn uống của người Sài Gòn. Bò bía Sài Gòn có thêm lạp xưởng, trứng gà tráng, su hào và rau thơm. Tất cả những nguyên liệu đều được thái nhỏ và cuộn trong bánh sau đó chấm với tương đen ăn kèm đậu phộng, hành phi và ớt xay. Bò bía hay được bán tại các xe đẩy, những gánh hàng rong giản dị, đơn sơ. Đó là những nét đẹp rất riêng và đặc trưng của ẩm thực Sài Gòn cả xưa và nay.

Ẩm thực Sài Gòn là sự kết hợp từ nhiều vùng miền khác nhau. Dù bị nói rằng “không có bản sắc riêng” nhưng tôi vẫn tin rằng ở đâu đó ẩn trong trong ẩm thực Sài Gòn, con người Sài Gòn vẫn giữ được cái hồn rất riêng, rất phóng khoáng, thoải mái và tự do như chính những con người ở đây.

Như Quỳnh (Tổng hợp)