Art / Design
Nghệ sĩ thị giác trẻ Thuỳ Anh và những trăn trở về mối liên kết của con người

POSTED ON: April 6th, 2019


“Semiotics of Distance” – câu chuyện về những mảnh mâm và mối liên hệ về tình thân giữa cách trở địa lý

Sinh năm 1993, tốt nghiệp Thạc sĩ chuyên ngành Nghệ Thuật năm 2018 từ School of Visual Arts, cô gái trẻ Thuỳ Anh hiện đang nghiên cứu nghệ thuật và giảng dạy ở thành phố New York.

Theo học song song hai bằng Đại học (Double Majors) về Nghệ thuật Thị giác và Sáng tác, Thuỳ Anh chính thức bắt đầu con đường nghệ thuật vào năm 2013, và đến cuối tháng 8 năm 2014, cô tổ chức triển lãm đầu tay của mình ở New York.

Được hoàn thiện vào năm 2017, “Semiotics of Distance” là tác phẩm tốt nhất và ấn tượng nhất của cô nhờ tính chân thật nhưng phức tạp cũng như tính trình diễn của vật thể.

Chào Thuỳ Anh, có thể nói đây là một trong những tác phẩm ấn tượng nhất trong quá tình hoạt động nghệ thuật của bạn. Bạn có thể chia sẻ thêm về tác phẩm “Semiotics of Distance” này được không?

Tác phẩm “Semiotics of Distance” được mình cắt ra từ chiếc mâm truyền thống – biểu tượng cho sự sum vầy của người Việt, kết nối hai mảnh mâm bằng một ống silicon có hình dáng như một bộ phận cơ thể (ruột hay dây rốn) và gắn chúng lên hai cây chống ba chân.

Kèm với màn trình diễn là hai người đàn ông đi vòng quanh vật thể, và liên tục thay đổi vị trí của cây chống họ được giao. Bài trình diễn mang tính biểu tượng giữa sự thay đổi liên tục về khoảng cách – hai mảnh mâm không trở nên xa hơn hay gần hơn vì chúng luôn nối với nhau bởi độ dài định sẵn của ống silicon.

Tác phẩm nói lên sự liên kết giữa những mảnh mâm, cũng là mối liên hệ những người thân giữa thay đổi về cách trở địa lý. “Semiotics of Distance” được hoàn thiện khi mình trở lại New York sau mùa hè năm 2017 và đây cũng là mùa hè cuối cùng mình có dịp được trở về thăm Việt Nam tính đến nay.

Tác phẩm nói lên sự liên kết giữa những mảnh mâm, cũng là mối liên hệ những người thân giữa thay đổi về cách trở địa lý

 Ống silicon có hình dáng như một bộ phận cơ thể 

Có thể thấy bạn đã sử dụng các nét đẹp văn hóa của Việt Nam (mâm nhôm, gốm sứ, nghi lễ thờ cúng,..) đem vào các tác phẩm nghệ thuật của mình. Bạn có thể chia sẻ thêm về các ý tưởng này của mình không?

Mình có sử dụng mâm nhôm và nghi lễ thờ cúng hay hình ảnh bàn thờ trong tác phẩm nhưng mình không sử dụng những chất liệu/vật liệu này với định hướng tuyên truyền hay quảng bá nét đẹp văn hoá của Việt Nam. Mâm nhôm trong tác phẩm “Semiotics of Distance” đã bị cắt thành phân mảnh. Bàn thờ trong video “To Cleanse” bị chà mất đi lớp sơn son đỏ trên bàn thờ. Có thể nói mình sử dụng chất liệu các chất liệu này để nói về sự hoài niệm, nhưng cũng là đi kèm tính phản kháng trong một số tác phẩm.

“To Cleanse”

“Meet-by-Touch”

“Thỏa mãn cảm xúc của bản thân khi thực hiện các tác phẩm nghệ thuật” và “chạm đến cảm xúc của người xem” thì điều nào quan trọng hơn?

Trả lời cho câu hỏi này, Thuỳ Anh cho rằng:

“Cả hai đều không nên được coi là quan trọng. Khi đặt ra việc nghệ thuật ‘thoả mãn cảm xúc bản thân’ hay ‘chạm đến cảm xúc của người xem’ có nghĩa là chúng ta đã đặt ra một sự mong đợi, một công dụng cho nghệ thuật.

Để thoả mãn cảm xúc của nghệ sĩ có nghĩa là nghệ thuật sinh ra để phục vụ người sáng tác. Để chạm đến cảm xúc người xem có nghĩa là nghệ thuật sinh ra để phục vụ người xem. Sự thật là nghệ thuật không có chức năng thoả mãn ai, hay phục vụ ai cả. Chức năng của nghệ thuật là phản ánh sự thật, kể cả khi sự thật đó không chạm đến một số đối tượng người xem, hay sự thật đó là khó biểu đạt với người sáng tác.

Ngoài ra theo ý kiến cá nhân mình, một tác phẩm không đúng với cảm xúc của nghệ sĩ thì cũng không thể chạm đến người xem được. Mọi thứ đều mang tính tương quan”.

Vậy theo bạn thì như thế nào là một tác phẩm nghệ thuật thành công?

“Một tác phẩm nghệ thuật thành công là khi nó có độ chân thật nhất định. Ví dụ, sự chân thật ở đây có thể có nghĩa là tác phẩm không được tạo ra như một ‘thiết kế’ chỉ để trông cho đẹp, sạch sẽ, bóng bẩy, hoành tráng để bán hoặc trưng bày, hay để làm hài lòng người xem. Tác phẩm nên được làm với đúng kích thước, chất liệu, cách thức phù hợp nhất với ý niệm, cảm xúc mà tác phẩm muốn biểu đạt.

Ngoài ra, một tác phẩm nghệ thuật thành công là phải tạo ra một khoảng cách nhất định giữa vật thể và ý niệm. Một khoảng cách có thể nói là tư duy trừu tượng cần thiết để tôn trọng người xem, và cho người xem không gian để tư duy, liên tưởng, tiếp tục suy nghĩ và để nhớ về tác phẩm”.

Liệu cuộc sống ở Mỹ có phải là thiên đường?

Nhiều người cho rằng con đường nghệ thuật là con đường lắm chông gai, nhất là ở Việt Nam, bạn nghĩ gì về điều này?

“Rất tiếc là mình không bắt đầu thực hành nghệ thuật khi ở Việt Nam nên không thể nhận xét trực tiếp. Việc thực hành mọi loại hình nghệ thuật là chông gai. Với nghệ thuật thị giác, sự tiếp xúc với nhiều vật liệu dễ ảnh hưởng đến sức khoẻ, và chi phí cho vật liệu cũng như cho studio là rất tốn kém. Nếu xét chỉ về những trở ngại trước mắt như vậy thì cá nhân mình cảm thấy làm nghệ thuật ở Việt Nam dễ dàng so với ở những thành phố như New York”.

“Giấc mơ Mỹ” luôn là giấc mơ có sức thu hút và hấp dẫn lạ thường của rất nhiều người Việt, đặc biệt là các bạn trẻ Việt Nam. Vậy cuộc sống ở Mỹ có thật là thiên đường?

“Không. Mình không nghĩ rằng một nơi nào đó trên thế giới là thiên đường. Tất cả đều có giá của nó.”

Mỹ là cường quốc thế giới, nơi mà cơ hội luôn mở ra cho tất cả nhưng đồng thời họ cũng phải cạnh tranh khốc liệt và trả giá đắt. Bạn có thể chia sẻ cho độc giả những bài học đáng nhớ nhất của mình trong quá trình tìm kiếm chỗ đứng tại xứ cờ hoa này không?

“Bài học đắt giá đáng nhớ nhất của mình khi ở New York là phải sống cởi mở và giữ các mối quan hệ với những người mà mình gặp được trong công việc và trong cuộc sống. Mình không giỏi việc này, nhưng luôn cảm thấy biết ơn với bất cứ ai hỗ trợ và ủng hộ công việc của mình trong nhiều năm trở lại đây”.

Thực tế cho thấy, đa số người Việt trẻ thích rời Việt Nam để lập nghiệp ở nước ngoài. Song, cũng có không ít những người Việt, hoặc gốc Việt lại rất muốn quay về quê hương để lập nghiệp và sinh sống. Bạn có thể chia sẻ thêm về quan điểm của mình cho vấn đề “đi hay ở” này không?

“Mỗi người đều có một định hướng cuộc sống khác nhau. Cá nhân mình thì mình thích thử thách, thích bận rộn. Mình cũng luôn luôn thích học những cái mới (những tác phẩm mới, những nghệ sĩ mới, các bài giảng mới, các cách nhìn mới) nên thành phố New York hiện tại là nguồn tài nguyên cho việc học của mình. Còn đối với những bạn trẻ Việt khác có thể việc có một cộng đồng nhỏ và gần gũi quan trọng thì họ chọn định cư ở Việt Nam. Giữa một thế giới mà các khoảng cách giữa các ranh giới đang thay đổi thì việc “đi hay ở” không nên là vấn đề quan trọng nữa mà quan trọng là lựa chọn môi trường để bạn có thể hết mình với công việc, mục tiêu và cuộc sống của mình”.

Nghệ thuật thị giác – sự cần mẫn trong tư duy cũng như trong thực hành là những điều cần thiết nhất để các bạn trẻ theo đuổi con đường này

“Mình nghĩ, lời khuyên lớn nhất mình muốn dành cho các bạn trẻ đó là các bạn nên đào sâu nghiên cứu. Khi giảng dạy, mình cũng hay nói đến điều này với các sinh viên. Nghiên cứu ở đây có thể hiểu là đọc nhiều, xem nhiều, cũng là chú ý đến cuộc sống xung quanh mình, lắng nghe bản thân mình và xem đối với mình điều gì là quan trọng nhất, là đáng nói nhất.

Sau đó hãy tự hỏi là cái mình cho là đáng nói có xác đáng với người xem hay không và xác đáng ở điểm gì (ví dụ: vì tính triết học, tính văn hoá, tính xã hội, hay tính thẩm mỹ). Sau khi xác định mục tiêu cho mình, các bạn nên tìm cách chuyển tư duy khái niệm sang tư duy vật thể để biểu đạt ý niệm một cách chân thật với bạn nhưng cũng giữ sự tôn trọng với chất liệu của tác phẩm v.v. Theo mình sự cần mẫn trong tư duy cũng như cần mẫn trong thực hành là những điều cần thiết nhất để các bạn trẻ theo đuổi con đường nghệ thuật thị giác”.

Rất cảm ơn những chia sẻ từ bạn! Chúc bạn sẽ gặt hái được nhiều thành công trên con đường sự nghiệp phía trước.

Trang Hình