Fashion & Beauty
Mua sắm vô tội vạ, chúng ta mới chính là nguyên nhân khiến thời trang kém bền vững

POSTED ON: April 4th, 2019


Hãy mở thử tủ quần áo của bạn. Trong đó có bao nhiêu váy, áo sơ mi, túi xách, đồ thể thao, đồ bộ và giày dép? Bạn có mặc hết tất cả? Và bạn có thường xuyên thay thế chúng không? Hãy thử tính xem những thứ bạn chỉ dùng 1 lần, hay thậm chí còn chưa đụng tới, tiêu tốn của bạn hết bao nhiêu tiền. Dùng vào việc khác, ắt hẳn bạn đã có rất nhiều thứ giá trị.

Ngành công nghiệp thời trang được cho là ngành kinh doanh gây ô nhiễm thứ hai thế giới, chỉ sau dầu mỏ. Tôi đã từng nghi ngờ điều này, bởi cứ nghĩ rằng nông nghiệp mới chính là tác nhân nguy hiểm nhất đến môi trường – với thuốc trừ sâu, phân bón có nguồn gốc từ nguyên liệu hóa thạch, và chất thải từ gia súc ngày càng gia tăng. Nhưng sự thật luôn khiến người ta bất ngờ. Giờ đây, mối quan tâm về tác động môi trường của thời trang đã thúc đẩy các xu hướng mới, khi không ít nhà thiết kế đang đề cao yếu tố đạo đức và bền vững trong các sáng tạo mới của mình. XANH mới là thời thượng.

Năm 1989, Katharine Hamnett bước ra khỏi ánh hào quang của sàn catwalk Anh quốc để dấn thân vào ngành công nghiệp thời trang với mong muốn tung ra thị trường dòng sản phẩm thân thiện môi trường, hoặc chí ít không tác động tiêu cực đến môi trường. Nhưng… không ai quan tâm. Người tiêu dùng mua quần áo vì họ muốn hào hứng về bản thân, đẹp, hợp mốt là được, cần gì bận tâm đến yếu tố khác. Thời trang thì chỉ là thời trang mà thôi.

Năm 2017, Hamnett không còn đơn độc. Kể từ thảm họa Rana Plaza tại một nhà máy sản xuất quần áo của Bangladesh khiến 1.129 người chết, kết hợp với tiếng vang từ phim tài liệu “The True Cost” 2015, trách nhiệm xã hội của ngành công nghiệp thời trang đã trở thành một vấn đề lớn. Người tiêu dùng càng quan tâm đến việc giữ gìn sức khỏe cũng như nhân đạo, ắt hẳn họ chẳng muốn lái một chiếc Tesla nguyên liệu sạch nhưng lại mặc quần áo ẩn chứa những hành vi phi đạo đức. Các nhãn hiệu như Stella McCartney (hoàn toàn không sử dụng da và lông thú, phát triển các chất liệu thân thiện với môi trường như giả da và cotton hữu cơ), Patagonia (hướng tới phát triển bền vững thay vì chạy theo xu hướng) đang nở rộ.

Hai tập đoàn thời trang xa xỉ lớn nhất thế giới, LVMH và Kering, đều đã bắt tay vào các sáng kiến hướng tới giải quyết tận gốc rễ vấn đề nhằm giảm thiểu tác động từ các hoạt động của họ lên môi trường. Họ thường ưu tiên sự đa dạng sinh học, sử dụng nguyên vật liệu thô tự nhiên, bảo tồn và phát triển đội ngũ nghệ nhân… nhưng quá trình thực hiện lại khá kín tiếng nên chưa tạo được làn sóng mới mạnh mẽ.

Một vấn đề ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình chuyển đổi sang thời trang bền vững là cộng đồng vẫn chưa tìm được tiếng nói chung về ý nghĩa của xu hướng này. Nỗ lực của H&M, với dòng sản phẩm kết hợp giữa thời trang và môi trường tự nhiên thiết kế từ các vật liệu tái chế, đã bị tẩy chay với lý do thời trang nhanh giá rẻ vốn dĩ đã lãng phí rồi. Có những thương hiệu vẫn dùng lông cừu, nhưng lại tuyên bố là từ các trang trại bền vững, như vậy có được đưa vào nhóm “có đạo đức” không? Hay, trong khi một số người muốn mọi thông tin đều phải minh bạch, chính xác từ chất liệu, nhà máy sản xuất cúc áo, nhà cung cấp thuốc nhuộm, cho đến giá cả từng thành phần nhỏ nhất…; còn những người khác lại đòi hỏi các chứng nhận cụ thể. Do hiện tại chưa có một tiêu chuẩn cụ thể nào, nên rất khó để người tiêu dùng hiểu rõ và đón nhận một cách tích cực nhất.

Thời trang tạo nên xu hướng, những cũng dựa trên nhu cầu của con người, và nếu chúng ta càng muốn mua sắm, càng muốn thay đổi, thì hiển nhiên các thương hiệu cũng phải sản xuất ra càng nhiều để đáp ứng

Nghe có vẻ giàu nhân văn, ý nghĩa, nhưng để thời trang bền vững trở thành xu hướng chủ đạo của ngành công nghiệp không hề dễ dàng. Với người này, đây có thể là “thân thiện”, nhưng với người khác lại là phi đạo đức. Chính bản thân từ “bền vững” đã rất mâu thuẫn và khó ai có thể cắt nghĩa chính xác. Thời trang suy cho cùng là tiêu thụ những thứ không quá cần thiết. Đổ hết trách nhiệm lên nhà sản xuất là chúng ta đang tự cho phép mình quá dễ dãi trong tiêu dùng. Cứ mua sắm vô tội vạ, rồi vứt bỏ cả tủ đồ sau mỗi mùa mốt, vậy chúng ta còn quan tâm đến chất liệu thân thiện môi trường hay không để làm gì, vì chính sự lãng phí mới là nguyên nhân cốt lõi của vấn đề.

Như huyền thoại thời trang nước Anh Vivienne Westwood từng nói: “Chúng ta đã tiêu xài quá nhiều. Điều tôi đang cố muốn nhấn mạnh chính là hãy mua ít đi và lựa chọn tốt hơn”. Có lẽ đã đến lúc chúng ta nên cân nhắc lại phong cách tiêu dùng của chính mình trước khi đòi hỏi sự thay đổi từ các thương hiệu hay bất cứ ai khác.