Fashion & Beauty
Những đôi Dad sneaker và “sự xấu xí mang tính con người”

POSTED ON: August 4th, 2018


Hình ảnh những đôi sneaker to sụ, cục mịch với màu sắc cổ lỗ là thứ mà người ta nhìn thấy từ sàn diễn đến đường phố suốt từ đầu năm đến nay. Dad sneaker hay giày-mượn-của-bố, cách mà giới mộ điệu và báo chí gọi tên nó, trở thành một phần của xu hướng ugly fashion nở rộ trong những năm gần đây. Với những cái tên đình đám như Vetements, Balenciaga (dưới sự điều hành của Giám đốc sáng tạo Demna Gvasalia), sức ảnh hưởng của xu hướng này là điều khó bàn cãi. Chúng ta bắt đầu hoài nghi về định nghĩa của cái đẹp – thứ mà Thời trang đại diện trong ngần ấy thời gian tồn tại, khi mà những chiếc áo phao to sụ, hay những đôi boots neon chói lọi cao quá gối, trở thành những món đồ được săn đón cuồng nhiệt, cho dù trông nó có bất bình thường – xét trên tiêu chuẩn cái đẹp chuẩn mực thế nào chăng nữa.

Quan điểm về cái đẹp chưa bao giờ là một thông số có định, Nó luôn thay đổi, dưới sự cộng hưởng từ các yêu tố về giá tri truyền thống và những tư tưởng cải cách, cấp tiến. Thời kì Khai sáng ở Châu Âu được coi là dấu mốc cho một cái đẹp ‘thuần khiết” thuở ban đầu, khi mà vẻ đẹp mang đậm chất Hy Lạp – La Mã cổ đại là thước đo chuẩn mực cho nghệ thuật bấy giờ. Thời trang, cũng không thoát khỏi sự ảnh hưởng đó, với phong cách Neoclassic, điển hình là những bộ váy cắt may theo kiểu Directoire. Đến cuối thế kỉ 19, cái đẹp, giờ đây không chỉ là một đối tượng nghiên cứu, mà đạt đến một tầm thế mới – một thứ được tôn thờ. Nổi bật ở thời kì này là chủ nghĩa “Nghệ thuật vị Nghệ thuật” từ nhà phê bình Walter Pater. Một trong những môn đệ nổi tiếng của chủ nghĩa này là nhà văn Oscar Wilde, với tư tưởng sung bái nghệ thuật thuần túy. Áo khoác nhung, lụa và thổ cẩm trở thành trang phục đại diện cho phòng trào này. Tất nhiên, tiêu chuẩn của cái đẹp vẫn tiếp tục biến chuyển. Đến thời điểm sau thế chiến thứ II, quan điểm chung về cái đẹp đã có sự xung đột. Giá trị thuần túy của cái đẹp, giờ đây được coi là một yếu tố trừu tượng, mang tính bề nổi, rỗng tuếch. Sự bành trướng của Avant Garde, thời trang đương đại (contemporary fashion), hay “phản thời trang” (anti-fashion) liên tiếp đánh đố tiêu chuẩn về cái đẹp, thiết lập nên một thị hiếu mới. Nhiều cuộc thử nghiệm đưa ra thử thách giới hạn của cái đẹp. Và chúng ta. thay bằng việc khen những chiếc váy, chiếc áo đẹp như thế nào, thì lại dùng những từ như “hay ho”, “thú vị”, với ý nghĩa tương tự.

Câu hỏi đặt ra, là liệu những thử nghiệm này, được coi là đẹp hay xấu? “Tôi thực sự không chắc chắn rằng có tồn tại một định nghĩa đủ thỏa mãn cho cái đẹp… Hay ngay cả với sự xấu xí, bới cái nhìn của mỗi người bị tác động bởi sự lên xuống của các xu hướng. Chúng đến rồi lại đi” – Stephen Bayley, nhà phê bình người Anh, người đồng sáng lập và là cựu Giám đốc của Design Museum in London bày tỏ quan điểm trong một bài báo trên High Nobiety. Điều này, theo Bayley, không phải chỉ là vấn đề về gu thẩm mỹ, mà còn ở bối cảnh mà nó xuất hiện.

Việc tiếp cận với những cái đẹp là chuyện nằm trong lòng bàn tay (đúng nghĩa) ở thời điểm hiện tại. Instagram, pinterest và những blogger gợi ý về mọi vẻ đẹp mà bạn có thể tìm kiếm, làm nguồn cảm hứng hay áp dụng bất kì khi nào bạn muốn. Phong cách “neat and clean” (vâng, là minimalism), với sự đơn giản, tinh tế, khiêm tốn nhất có thể trở thành một biểu tượng của cái đẹp trong bối cảnh xã hội hiện đại. Nhìn những thiết kế của Apple là ví dụ điển hình, chúng ta phát cuồng với những thiết kế ngày càng tinh giản iPhone sau mỗi lần nâng cấp. Đặc biệt trong bối cảnh hiện nay, cái đẹp còn gắn với sự tiện lợi, nhanh gọn, “phục vụ” cho một thế hệ millennium trẻ trung, năng động. Và đây, thay bằng xuýt xoa một đôi giày stiletto kiêu sa tráng lệ cỡ nào, thì thế giới thời trang lại xoay quanh những bình luận về đôi giày sneaker, chiếc hoodie kia trông “cool” cỡ nào. Thời trang, cuối cùng lại trở nên gần gũi với cuộc sống đến không ngờ. Normcore dễ dãi từ vài năm trước, hay dad sneaker luộm thuộm, cục mịch trong năm nay, phản ánh trần trụi hình ảnh của cuộc sống hàng ngày. Đặt cạnh những thứ thời trang hào nhoáng, lộng lẫy, quen mắt đến mức bão hòa và nhàm chán, chúng nổi bật và dễ dàng gây ấn tượng. Như Miucia Prada đã nói trong một bài phỏng vấn vào năm 2013: “Nghiên cứu những thứ xấu xí với tôi còn thú vị hơn là những tư tưởng trưởng giả về cái đẹp”. “Vì sao ư? Vì sự xấu xí mang tính con người”.

Thế nhưng, vẫn cần phải xem xét, đây có thực sự là một xu hướng mới đáng lưu tâm, hay chỉ là một làn sóng tạm thời trong thời đại IoT (internet of thing), ào ào tấp đến, và nhanh chóng lướt qua. Khi được hỏi về đôi sneaker Triple S của Balenciaga – đôi “dad sneaker” đình đám nhất ở thời điểm hiện tại, Bayley nói: “Gvasalia (Demna Gvasalia, nhà thiết kế chính của Vetements và là Giám đốc sáng tạo của Balenciaga hiện tại) đang chơi một trò cũ rích, nhàm chán, và đầy nghi hoặc”. Vâng, sự hoài nghi là có thật, khi nhiều nhà phê bình và cả những người yêu thời trang nhìn nhận những sáng tạo mới này như một thử nghiệm quá trớn, khước từ mọi vẻ đẹp, trở thành một thứ kì cục và nông cạn, được bệ đỡ từ cộng đồng những người cuồng mộ (văn hóa “hype”).

Câu hỏi “Thế nào đươc gọi là đẹp?” chả nhẽ lại bỏ ngỏ như vậy? Có lẽ, một lần nữa lại phải nhờ thời gian trả lời. Như theo quy luật xoay vòng của nhà nghiên cứu lịch sử thời trang James Laver, một xu hướng thời trang ban đầu bị cho là vớ vẩn, sẽ được coi là đẹp sau khoảng 150 năm sau. Hay theo Bayley thì “thử nghiệm tốt nhất cho cái đẹp là mong muốn hồi sinh nó. Nếu ta thực sự muốn có thêm một cái gì đó, thì nhất định chúng là thứ có tầm quan trọng”. Hiện tại, có lẽ chúng ta hãy cứ đợi xem những đôi sneaker-mượn-của-bố còn xuất hiện trên đường phố đến bao giờ.

Thảo Nyên